Objawienie Pańskie (z łac. Epifania) jest potocznie nazywane świętem Trzech Króli i obchodzone 6 stycznia przez katolików, protestantów oraz prawosławnych. Ci ostatni świętują je według kalendarza juliańskiego, co w kalendarzu gregoriańskim, którego używamy na co dzień, przypada 19 stycznia. Czy jednak Biblia rzeczywiście mówi o trzech królach? I czy przybyli oni faktycznie 12 dni po narodzeniu Jezusa?
O dzieciństwie Jezusa wspominają tylko dwaj ewangeliści: Mateusz i Łukasz. Tylko ten pierwszy wspomina o przybyciu mędrców lub magów ze wschodu. Te dwie Ewangelie różni powód napisania. Według tradycji Mateusz pisał dla Żydów i podobno zrobił to po hebrajsku, a dopiero potem przetłumaczył na grecki. Mateusz przywołuje wiele proroctw starotestamentowych dotyczących Mesjasza, co widać również w opisie wizyty przybyszów ze Wschodu. W Mateusza 2:5 czytamy: “A oni mu rzekli: W Betlejemie Judzkim; bo tak napisał prorok”.
Z kolei ewangelista Łukasz wspomina tylko o pasterzach. W Łukasza 2:15 czytamy: “A gdy aniołowie odeszli od nich do nieba, pasterze rzekli jedni do drugich: Pójdźmy zaraz aż do Betlejemu i oglądajmy to, co się stało i co nam objawił Pan”. Kiedy zatem przybyli ci mędrcy? Od dnia uznanego przez katolików za dzień narodzin czyli od 25 grudnia do dnia święta Trzech Króli czyli 6 stycznia mija 12 dni. Czy właśnie wtedy przybyli oni według Biblii?
W Mateusza 2:11 czytamy: “I wszedłszy do domu, ujrzeli dziecię z Marią, matką jego, i upadłszy, oddali mu pokłon, potem otworzywszy swoje skarby, złożyli mu w darze złoto, kadzidło i mirrę”. Mowa jest tutaj o złocie, które dostali rodzice małego Jezusa. Natomiast w Łukasza 2:22 czytamy: “A gdy minęły dni oczyszczenia ich według zakonu Mojżeszowego, przywiedli je do Jerozolimy, aby je stawić przed Panem”. Jezusa zabrano do świątyni i złożono za Niego ofiarę, gdy minął przepisowy czas oczyszczenia.
Według Księgi Kapłańskiej 12:4 kobieta po urodzeniu syna nie mogła wejść do świątyni przez 40 dni. Czytamy tam: “Nie będzie dotykać żadnej świętej rzeczy i nie będzie wchodzić do świątyni, aż skończą się dni jej oczyszczenia”. Gdy jednak Józef i Maria weszli do świątyni po tym okresie to według Łukasza 2:24 złożyli tylko “parę synogarlic albo dwa gołąbki”. Była to ofiara przewidziana dla osób ubogich. W Kapłańskiej 12:8 czytamy: “A jeżeli nie stać jej na jagnię, to weźmie dwie synogarlice lub dwa młode gołąbki”.
Z tego wynika, że 40 dni po narodzeniu Jezusa, jego rodziców nie było stać na jagnię. Kiedy więc przybyli ci ludzie ze wschodu? Warto zwrócić uwagę na Mateusza 2:16 gdzie czytamy: “Wtedy Herod, widząc, że mędrcy go zawiedli, rozgniewał się bardzo, wydał rozkaz, aby pozabijać wszystkie dzieci w Betlejemie i w całej jego okolicy, od dwóch lat i młodsze, według czasu, o którym się dokładnie dowiedział od mędrców”. Tak więc król Herod wywiedział się co do czasu narodzin i było to około dwóch lat. Ale czy byli to trzej królowie?
W Ewangelii Mateusza 2:1 w oryginale użyto greckiego słowa “magoi” i nie podano liczebnika. Tak więc byli to magowie lub astrolodzy ale niekoniecznie trzej. Co do tego greckiego słowa “magoi” to grecki historyk Herodot z V wieku p.n.e. napisał, że magoi należeli do medyjskiego plemienia, które specjalizowało się w astrologii i tłumaczeniu snów. Z tego powodu w wielu Bibliach greckie “magoi” tłumaczy się na astrolodzy. Biblia Tysiąclecia oraz Biblia warszawska tłumaczą “magoi” na mędrcy.
Skąd wzięła się liczba trzy? Choć Biblia nie podaje liczby przybyszów, w tradycji zachodniej przyjęło się, że było ich trzech. Najprawdopodobniej wywnioskowano to na podstawie liczby darów wymienionych w Ewangelii Mateusza: złota, kadzidła i mirry. Co ciekawe, tradycja nie zawsze była w tej kwestii zgodna. W malowidłach w katakumbach rzymskich spotyka się przedstawienia dwóch lub czterech mędrców, a tradycje wschodnie (np. syryjska czy ormiańska) często wspominają o grupie aż dwunastu magów, co miało symbolizować dwunastu apostołów lub dwanaście plemion Izraela.
Imiona, które nadała tradycja: Kacper, Melchior i Baltazar nie pojawiają się w Piśmie Świętym. Zaczęły krążyć w tradycji dopiero kilkaset lat później. Pierwsze wzmianki o nich odnajdujemy w tekstach z VI i VIII wieku (m.in. w tak zwanym Excerpta Latina Barbari). Szybko przypisano im konkretną symbolikę, aby podkreślić uniwersalność przesłania o narodzeniu Jezusa. Melchior (często przedstawiany jako starzec) miał pochodzić z Europy. Kacper (młodzieniec) miał reprezentować Afrykę. Baltazar (mężczyzna w sile wieku) miał przybyć z Azji. W ten sposób legenda o Trzech Królach stała się symbolem tego, że cały ówczesny znany świat – niezależnie od wieku czy pochodzenia – oddał pokłon Mesjaszowi. To właśnie to wydarzenie, a nie historyczna dokładność co do liczby osób, stało się fundamentem święta Objawienia Pańskiego.
Piotr Borowski
Komentarze do wpisu (0)