Nie przenoście nam stolicy do…

Nie przenoście nam stolicy do…no właśnie? Zespół Pod Budą nie chciał stolicy w Krakowie, a jak to bywało z królami Polski?

Polanie mieli swoją stolicę w Gnieźnie. Niektórzy mówią, że w pobliskim Poznaniu. W każdym razie w Wielkopolsce. Potem przyłączono Małopolskę z Krakowem. Gdy Gniezno i Poznań zostały spalone kolejny władca Kazimierz Odnowiciel zamieszkał w Krakowie. Koronacje odbywały się jednak dalej w Gnieźnie. Które miasto więc było stolicą? Król mieszkał w Krakowie, ale koronowany był w Gnieźnie. Później królów od Łokietka zaczęto koronować w Krakowie. Sprawa wydaje się więc jasna. Król mieszka w Krakowie i tam był koronowany, a więc Kraków jest stolicą. Niestety sprawa znowu zaczęła się komplikować w czasach Zygmunta III Wazy. 18 marca 1596 roku podjął on decyzję o przeprowadzce do Warszawy. Z jakich powodów? I czy oznaczało to przeniesienie stolicy?

Rok wcześniej w 1595 spaliła się część Wawelu. Niektórzy obwiniali o to alchemiczne eksperymenty króla. Postanowił on więc przeprowadzić się do Warszawy. Tutaj warto przypomnieć zapomnianego króla Polski – Annę Jagiellonkę. Ta siostra Zygmunta II Augusta została tak jak Jadwiga królem Polski. Wyszła za mąż za Batorego. Podobnie jak Jagiełło ożenił się z królem Jadwigą, tak Stefan Batory ożenił się z królem Anną Jagiellonką. Batory umarł jednak wcześniej, a Anna Jagiellonka abdykowała, aby królem mógł zostać syn jej siostry Katarzyny czyli właśnie Zygmunt III Waza. Zygmunt zamieszkał w Krakowie, a Anna w Warszawie.

Jednak w 1596 Anna Jagiellonka umierała. Wszystkie jej dobra miały przejść na siostrzeńca. Zmarła 9 września tego 1596 roku. Umarła na rękach siostrzeńca Zygmunta III Wazy. Czy oznaczało to natychmiastową przeprowadzkę dla Zygmunta? Przecież decyzję o niej podjął pół roku wcześniej jeszcze w marcu. Król postanowił najpierw przygotować sobie siedzibę. Przez kilka lat rozbudowywano Zamek Królewski w Warszawie. Mijały kolejne lata, a król dalej mieszkał w Krakowie. 22 marca 1609 urodził się tam Jan Kazimierz Waza. Minęły dwa miesiące i 28 maja 1609 Zygmunt III Waza wyjechał z Krakowa na Litwę.

Jak się później okazało Zygmunt już nigdy nie wrócił do Krakowa. Nie pojechał jednak od razu do Warszawy, ale jeździł po kraju. W 1611 roku w Warszawie odbył się sejm i właśnie wtedy przyjechał tam Zygmunt III Waza. Warszawy nie nazwano jednak stolicą. Stała się ona miastem rezydenckim króla. Sytuacja zaczęła przypominać tą z przeszłości. Od Kazimierza Odnowiciela królowie mieszkali w Krakowie, ale byli koronowani w Gnieźnie. Teraz zamieszkali w Warszawie, ale koronowano ich dalej na Wawelu.

Podsumowując. W 1595 spłonęła część Wawelu. Chyba z tego powodu 18 marca 1596 król Zygmunt III Waza podjął decyzję o przeprowadzce do Warszawy. We wrześniu tego 1596 umarła tam jego ciotka, były król Anna Jagiellonka. W Warszawie zaczęto rozbudowywać Zamek Królewski. Zygmunt wyjechał jednak z Krakowa dopiero w 1609, a do Warszawy dotarł dwa lata później w 1611. Od tego momentu Warszawa nie stała się stolicą, ale rezydencją króla.

Piotr Borowski